Mantelzorgondersteuning

  1. Hoe kunnen mantelzorgers ondersteund worden, zodat overbelasting of uitval van mantelzorgers voorkomen wordt?
  2. Hoe willen mantelzorgers ondersteund worden? (Nieuwe vraag)
  3. Hoe bereik je als organisatie de doelgroep mantelzorgers?
  4. Welke mogelijkheden voor respijtzorg voor mantelzorgers van dementerenden zijn er in de diverse regio’s in Zuid-Holland? (Nieuwe vraag)



1. Hoe kunnen mantelzorgers ondersteund worden, zodat overbelasting of uitval van mantelzorgers voorkomen wordt?


8% van de mantelzorgers voelt zich door hun zorgverplichtingen zwaar belast of zelfs overbelast (SCP, 2003). Dat zijn ongeveer 200.000 mantelzorgers in Nederland.


Vormen van mantzorgondersteuning

Er zijn drie vormen van mantelzorgondersteuning:


Respijtzorg kan variëren van enkele uren hulp thuis tot dagopvang in verzorgings- en verpleeghuizen, zorgboerderijen of logeerhuizen. Een vorm van respijtzorg die niet zo bekend is en nog weinig wordt aangeboden, is de professionele dagopvang thuis. Via de AWBZ-functie ondersteunende begeleiding kan hier een beroep op worden gedaan. Meer informatie over respijtzorg vindt u bij de vraag ‘Welke mogelijkheden voor respijtzorg voor mantelzorgers van dementerenden zijn er in de diverse regio’s in Zuid-Holland?’

De ondersteuning van mantelzorgers vindt onder andere plaats vanuit de Steunpunten Mantelzorg.


AWBZ-zorg

Als de zorg blijvend te zwaar is, kan een mantelzorger AWBZ-zorg aanvragen. Daarbij speelt de indicatiestelling (van de hulpbehoevende) een belangrijke rol. Alhoewel gebruikelijke zorg – de normale, dagelijkse zorg - voor een partner of inwonende ouder verwacht mag worden, kan mantelzorg niet afgedwongen worden. Bij de indicatiestelling is het belangrijk dat een mantelzorger een reeël beeld schetst van alle zorgtaken die verricht moeten worden, zodat daar in de indicatiestelling rekening mee kan worden gehouden. Een checklist voor het indicatiegesprek kan daarbij een hulpmiddel zijn.


Voorbeelden uit de praktijk


Publicaties


Meer informatie



2. Hoe willen mantelzorgers ondersteund worden?


Mantelzorgers ervaren een hoge drempel om hulp in te inschakelen. Vaak schakelen zij de hulp pas in op het moment dat het te laat is. Dat betekent echter niet dat zij geen behoefte aan ondersteuning hebben.


Mantelzorgers hebben onder andere behoefte aan:


Mantelzorgers willen onder meer informatie over ziektebeelden en prognoses, financiële regelingen en de mogelijkheden van het hulpaanbod. De steunpunten mantelzorg vervullen hier een belangrijke rol in. Ook bieden zij emotionele ondersteuning door persoonlijke gesprekken over omgaan met gevoelens van verlies en stress. Respijtzorg is tijdelijke overname van de mantelzorgtaken, zodat de mantelzorger even op adem kan komen. Er lijkt vooral behoefte te zijn aan respijtzorg thuis, zoals oppas thuis. Deze hulp is laagdrempelig en de verzorgde hoeft er het huis niet voor uit. Praktische ondersteuning omvat hulp bij het uitzoeken van regelingen, maar ook hulp in de huishouding of bij de persoonlijke verzorging van de hulpbehoevende.


Publicaties


Meer informatie



3. Hoe bereik je als organisatie de doelgroep mantelzorgers?


Een relatief groot deel van de mantelzorgers heeft behoefte aan ondersteuning, maar maakt er geen gebruik van. 41 % van de mantelzorgers heeft bijvoorbeeld behoefte aan een gesprek met een hulpverlener over de last van het zorgen, terwijl maar 20% hier daadwerkelijk gebruik van maakt (SCP, 2003). Het probleem is niet zozeer dat er onvoldoende ondersteuningsmogelijkheden zijn danwel dat het lastig is om deze doelgroep te bereiken.


Veel mantelzorgers beschouwen zichzelf niet als mantelzorger. Ze zijn veelal in een bepaalde situatie gerold, die ze op dat moment als vanzelfsprekend ervaren. Ze zullen er niet snel aan denken hulp te vragen. Daarnaast cijferen mantelzorgers zichzelf vaak weg voor de zorgbehoevende en zullen ze niet snel hulp vragen voor zichzelf. Hierdoor kunnen situaties makkelijk escaleren en raken mantelzorgers overbelast. Vooral alleenstaande mantelzorgers en inwonende mantelzorgers die zorgen voor iemand met ernstige gedragsproblematiek (bijvoorbeeld dementie) zijn een risicogroep.


Om mantelzorgers tijdig te bereiken en daarmee overbelasting te voorkomen, zijn de volgende aandachtspunten van belang:


Een speciale aandachtsgroep zijn allochtone mantelzorgers. Allochtone families lossen problemen vaak op in eigen kring en maken weinig gebruik van mantelzorgondersteuning. In de brochure Zorg inkleuren, Ondersteuning van zorg in allochtone families wordt aandacht besteedt aan het bereiken en ondersteunen van allochtone mantelzorgers.


Voorbeelden uit de praktijk


Publicaties


Meer informatie



4. Welke mogelijkheden voor respijtzorg voor mantelzorgers van dementerenden zijn er in de diverse regio’s in Zuid-Holland?


Respijtzorg is de tijdelijke overname van zorg om de mantelzorger te ontlasten. Respijtzorg kan onderverdeeld worden in vrijwillige respijtzorg en professionele respijtzorg. Bij beide vormen kan de zorg thuis of buitenshuis verleend worden.


Vrijwillige respijtzorg is bijvoorbeeld een oppas thuis. Deze hulp wordt in heel Zuid-Holland georganiseerd. In sommige regio’s is alleen een regionale aanbieder actief, in andere regio’s zijn ook lokale respijtzorgvoorzieningen actief. Deze zijn bekend onder verschillende namen, zoals Vrijwillige Thuishulp, Adempauze of Ouderen Oppas Service. Daarnaast zijn er nog tal van landelijke organisaties die respijtzorg bieden in Zuid-Holland. Voorbeelden daarvan zijn Alzheimer Nederland, de Nederlandse Patiënten Vereniging of het Rode Kruis.


Professionele respijtzorg omvat onder andere dagopvang in een verzorgings- of verpleeghuis, logeeropvang, zorgboerderijen en zorghotels. Deze hulp wordt in Zuid-Holland geboden door tal van zorgaanbieders. Het merendeel van het aanbod wordt buitenshuis aangeboden. Vanuit de functie ondersteunende begeleiding bestaat echter de mogelijkheid om professionele oppas thuis te bieden. Dit aanbod is nog beperkt in Zuid-Holland, alhoewel enkele organisaties zich daar al wel mee bezig houden.


Voorbeelden uit de praktijk


Publicaties


Meer informatie

Mantelzorgondersteuning