UNESCO Werelderfgoed voor Romeinse Limes in Zuid-Holland?

Gepubliceerd op 4 juni 2021


De Neder-Germaanse Limes in de provincies Zuid-Holland, Utrecht, Gelderland en een gedeelte in Duitsland is definitief voorgedragen voor UNESCO Werelderfgoed. Vandaag bereikte ons het positieve advies van ICOMOS (International Council on Monuments and Sites), UNESCO’s adviesorgaan op het gebied van cultuur en erfgoed. De uiteindelijke beslissing zal het Werelderfgoedcomité van UNESCO eind juli nemen tijdens de Werelderfgoedconventie in China. De kans is echter groot dat we onze Romeinse Limes deze zomer nog kunnen scharen onder het gezelschap van andere werelderfgoederen in Nederland, zoals in Zuid-Holland de molens in Kinderdijk en de Van Nellefabriek in Rotterdam.

Gedeputeerde voor Zuid-Holland, Willy de Zoete: “De Romeinen bouwden ongeveer 2.000 jaar geleden gedurende 4 eeuwen aan een toekomst in onze gebieden, zoals zo veel voorgangers. En natuurlijk zoals zo veel opvolgers die uit alle windstreken tot op de dag van vandaag bouwen aan een #elkedagbeter Zuid-Holland. Onze archeologische schatten en de aanwezigheid van de Limes laten zien hoe groot de inspanningen waren. De Limes verbond Europa en verbindt ons nog steeds met de wereld. Zuid-Holland is trots op de nominatie van de Limes als UNESCO Werelderfgoed. Een compliment waard voor alle vrijwilligers, organisaties, archeologen en gemeenten die dit mogelijk hebben gemaakt.”

Romeinse Limes

In Zuid-Holland bevindt zich een deel van de Neder-Germaanse Limes. Deze loopt in Zuid-Holland van Katwijk aan Zee tot Bodegraven, via Utrecht en Gelderland naar Remagen in Duitsland. Dit gedeelte is onderdeel van de totale Romeinse Limes, de voormalige noordgrens van het Romeinse Rijk, die zich uitstrekte van Schotland tot aan de Zwarte Zee. De Neder-Germaanse Limes zal hopelijk de derde in de Limes-rij worden die Werelderfgoedstatus krijgt, in navolging van Hadrian’s Wall in Engeland en de Boven-Germaanse Raetische Limes in Duitsland. Naar alle waarschijnlijkheid zal de Donau-Limes, het deel van Zuid-Duitsland via Oostenrijk, Slowakije naar Hongarije, ook toegevoegd worden dit jaar.

Het nominatiedossier werd in 2019 samengesteld door de Nederlandse Limes Samenwerking, een samenwerkingsverband dat bestaat uit het Rijk, de provincies Zuid-Holland, Utrecht, Gelderland en betrokken gemeenten. Het werd, mede namens het Duitse deel van de Neder-Germaanse Limes, in januari 2020 aangeboden bij UNESCO in Parijs door gedeputeerde van Zuid-Holland Willy de Zoete. Na diverse bezoeken van adviesorgaan ICOMOS aan de Nederlandse opgravingssites en monumenten en de beantwoording van vele vragen, heeft ICOMOS vandaag dus positief geadviseerd aan UNESCO.

Romeinse beschaving

De Neder-Germaanse Limes is onderdeel van de vroegere noordgrens van het Romeinse Rijk, de Limes. Deze grens volgde in ons land de loop van de rivier de Rijn. Langs deze riviergrens bouwden de Romeinen 2.000 jaar geleden forten (Castella) en wachttorens. Ook legden ze wegen, kanalen en havens aan. Hiermee brachten de Romeinen techniek en innovatie naar de lage landen. Mede dankzij een goede samenwerking tussen alle betrokken provincies, gemeenten, erfgoedinstellingen en vele vrijwilligers, is er in Nederland nu nog veel van deze oude beschaving te bewonderen.

Regelmatig worden er langs de Limes, maar ook elders in Zuid-Holland, nog Romeinse vestigingsplaatsen en resten van hun beschaving aangetroffen. Zo zijn er dit jaar nog resten van een Romeins legerkamp van formaat gevonden op het voormalige marinevliegkamp Valkenburg. In 2018 werden er, bij de aanleg van de Rijnlandroute in Valkenburg, 600 houten palen gevonden, de unieke resten van een Romeinse Heerweg.

Hopelijk mag de Neder-Germaanse Limes zich dus deze zomer nog werelderfgoed noemen. En dat zal een kroon op het werk zijn voor de vele inspanningen die betrokkenen hebben gepleegd om dit unieke erfgoed te ontdekken, te behouden en toegankelijke te maken voor een zo groot mogelijk publiek.

De Limes is het grootste archeologische monument van Europa. Deze loopt van Schotland via Nederland, Duitsland, Midden- en Oost-Europa, uiteindelijke door via het Midden-Oosten naar het noorden van de Sahara in Libië.