Zwanen




Boeren die vraatschade door zwanen ondervinden kunnen van 1 oktober tot en met 31 mei contact opnemen met jagers aangesloten bij de wildbeheereenheid, die onder voorwaarden maatregelen kunnen nemen.

Wat voor overlast veroorzaken de zwanen?

  • In de periode 1 oktober – 31 mei kunnen de zwanen vraatschade veroorzaken aan net ingezaaid gras, graszoden, graszaad en koolzaad
  • In de periode 15 november – 31 mei kunnen de zwanen vraatschade veroorzaken aan gras en granen

Om hoeveel zwanen gaat het?

In Zuid-Holland leven ongeveer 13.000 broedende knobbelzwanen. Daarnaast is er een grote groep knobbelzwanen die niet broedt en er komt nog een aantal zwanen in het winterseizoen op bezoek. In het winterseizoen zijn er maximaal ca. 46.000 knobbelzwanen in Zuid-Holland aanwezig. Lokaal kunnen boeren hierdoor overlast ondervinden. Vooral de grote groepen niet-broedende zwanen kunnen overlast veroorzaken. In die gevallen is ingrijpen mogelijk. Jaarlijks worden afhankelijk van de mate van dreigende schade tussen de  1.000 en 3.000 dieren geschoten.

Hoe groot is de schade?

Per boer kan de schade aan gewassen oplopen tot enkele duizenden euro’s op jaarbasis.

Kunnen we niet beter de schade vergoeden?

Een deel van de schade wordt nu al vergoed door de provincie. Voorwaarde is echter wel dat een boer zich ervoor in zet om deze schade te voorkomen. Het verjagen van de zwanen  hoort daar bij. Als er niet wordt ingegrepen wordt het probleem steeds groter. De provincie Zuid-Holland vindt het belangrijk dat er een balans is tussen enerzijds een gezonde populatieknobbelzwanen in de provincie en anderzijds het waarborgen van belangen van de (agrarische) ondernemer.

Wat zijn de voorwaarden voor de jacht op zwanen?

Het beleid is om zwanen eerst te verjagen en als dat niet werkt is in een uiterste situatie bejagen van zwanen op bepaalde percelen toegestaan. Dat kan alleen op percelen met schadegevoelige gewassen, en alleen in de periode 1 oktober – 31 mei. Alleen wanneer de boer schade ondervindt, en het verjagen niet helpt, kan hij een jager inschakelen die is aangesloten bij de wildbeheereenheid.

Kan het niet diervriendelijker?

Het blijft altijd vervelend om dieren te moeten doden, dus we bekijken in voorkomende gevallen met alle partijen van de Faunabeheereenheid hoe we dat met zo min mogelijk lijden kunnen doen. In de Faunabeheereenheid werken jagers en boeren samen met natuur- en dierenbeschermers. Dat zijn: Federatie Particulier Grondbezit,  Natuurmonumenten, Dierenbescherming en BoerenNatuur, Jagersvereniging en de Nederlandse Organisatie voor Jacht en Grondbeheer, LTO Noord afdeling Zuid-Holland, Vereniging Natuurmonumenten en Stichting het Zuid-Hollands Landschap.

Het huidige faunabeheerplan loopt dit najaar af en daarom is er dit najaar nieuw beleid nodig. In dit nieuwe beleid zijn ruimere mogelijkheden opgenomen om onnodig dierenleed op een veilige manier tegen te gaan. Op dit moment mag een gewonde zwaan alleen met een geweer uit zijn lijden verlost worden. Dit kan niet in alle omstandigheden, bijvoorbeeld vanwege  de veiligheid, en dan lijdt het dier onnodig lang. Voor die uitzonderlijke situaties worden nu onder voorwaarden andere mogelijkheden toegestaan.

Wat doet de Faunabeheereenheid?

Het werkgebied van de FBE is de gehele provincie Zuid-Holland. De belangrijkste taak van de FBE, zoals vastgelegd in de Wet natuurbescherming, is het beheer van populaties dieren en het voorkomen of beperken van schade die wilde dieren aanrichten aan onder andere de volksgezondheid en openbare veiligheid, de vliegveiligheid, de landbouw en aan flora en fauna. Meer informatie op de website van de Faunabeheereenheid.

Kan iedereen op zwanen jagen?

Nee. Voor het bestrijden van knobbelzwanen is toestemming in de vorm van een ontheffing of vrijstelling nodig. Hiervoor gelden wel strikte voorwaarden. De toestemming wordt alleen verstrekt aan jagers die aangesloten zijn bij de wildbeheereenheid. Alleen personen met een jachtakte mogen een geweer gebruiken. Een jachtakte wordt afgegeven door de politie en alleen als de hiervoor benodigde opleiding met goed gevolg is afgesloten. De wildbeheereenheid is een lokale jagersvereniging, onder meer verantwoordelijk voor de coördinatie van het lokale faunabeheer en educatie over de jacht. Wij vertrouwen erop dat de betrokken partijen de toegestane maatregelen gepast inzetten. Als er misstanden geconstateerd worden, roepen wij betrokkenen altijd op om hiervan aangifte te doen bij de politie.

Kunnen we onze natuur minder aantrekkelijk inrichten voor zwanen?

De natuur en het agrarische landschap in Zuid-Holland zijn zeer geschikt voor zwanen. De natte natuurgebieden met riet en moerassen, maar ook de overhoekjes op boerenerven en in de bermen zijn voor de zwanen zeer geschikt om in te broeden. De ingezaaide akkers en weides vormen naast de vele aanwezige waterplanten een aantrekkelijke en gemakkelijke voedingsbron voor de zwanen. Het is niet mogelijk om deze landschapstypen geheel om te vormen om zo schade te voorkomen.

Worden jagers betaald voor het schieten van zwanen?

Nee, de jagers krijgen geen vergoeding. Zij worden op vrijwillige basis ingeschakeld om de overlast bij boeren tegen te gaan. De jager heeft hier verder geen belang bij. Ook leveren de geschoten zwanen nauwelijks iets op omdat er geen vraag is naar zwanenvlees.

Nemen jullie ook maatregelen na de recente olielekkage in de Rotterdamse haven?

Ons natuurbeleid is gericht op een goed evenwicht tussen enerzijds dierenwelzijn en natuur, en anderzijds het mogelijk maken van een goede bedrijfsvoering, in dit geval voor agrarische bedrijven. Ook als het niet goed gaat met bepaalde dieren – zoals na de olielekkage in Rotterdam – dan komen we in actie. In dit geval door een financiële bijdrage van €10.000 beschikbaar te stellen voor de opvang en het schoonmaken van de zwanen. Helaas is ingrijpen soms ook noodzakelijk in het geval er schade of gevaarlijke situaties ontstaan door de aanwezigheid van bepaalde diersoorten (in dit geval dus zwanen). Wij proberen dat ingrijpen tot een minimum te beperken. Ook voor ons staat voorop dat het belangrijkste nu is dat de zwanenpopulatie in en rond Rotterdam snel weer op sterkte komt.