Speech Statenontmoeting 2017




Toespraak van Jaap Smit, commissaris van de Koning in Zuid-Holland, bij de Statenontmoeting 2017, Noordwijk, 29 september 2017.

Welkom

Goedemiddag en hartelijk welkom bij de Statenontmoeting, het belangrijkste netwerkevenement van de provincie Zuid-Holland.

We zijn vandaag te gast bij ESA/ESTEC en u begrijpt dat hier niet alleen veel gelegenheid is voor ontmoeting en gesprek, maar ook dat aandacht voor innovatie en samen werken aan de toekomst op deze plek alle ruimte krijgen! Daarvoor geef ik eerst even het woord aan een speciaal ingevlogen spreker (start videoboodschap André Kuipers).

Om u stof tot nadenken en napraten te geven, vertel ik u vandaag een verhaal over Zuid-Holland. In onze provincie liggen de fundamenten van ons land. In onze provincie is de ‘sky not the limit’. Over Zuid-Holland zijn daarom vele verhalen te vertellen. Ik deel met u mijn beeld.

Zuid-Hollandlied

Ik neem u daarvoor eerst even mee terug naar de installatie van de huidige Provinciale Staten, in april 2015.

Op die dag is in de Statenzaal ons volkslied, het Zuid-Hollandlied, gezongen door enkele medewerkers van Erfgoedhuis Zuid-Holland.

Niet veel mensen kennen het, dat zegt op zich al iets, maar u kunt zich voorstellen dat het Zuid-Hollandlied, in 4 coupletten, de kwaliteiten van deze provincie letterlijk bezingt.

Daarbij gaat het in couplet 1 over de uitgestrekte landbouwgebieden en de prachtige natuur, door stevige dijken beschermd tegen het water.

Het tweede couplet beschrijft het bestuurscentrum waar het Huis van Oranje, het Binnenhof en het Provinciehuis zijn gevestigd, met alle nationale en internationale betrekkingen en relaties van dien.

Couplet 3 wijst op onze roemrijke historie en de vele bijzondere culturele en wetenschappelijke prestaties die daarbij horen.

Groot denken is van origine Zuid-Hollands denken. Denk aan Desiderius Erasmus, Johannes Vermeer, Rembrandt van Rijn, Christiaan Huygens, Hugo de Groot, Herman Boerhaave en Antoni van Leeuwenhoek.

En, in het laatste couplet, gaat het over het moderne en bedrijvige Zuid-Holland, met name de tuinbouw en de haven, die almaar groeien.

Trots

Wie met de ogen van nu naar de tekst van het uit 1950 stammende Zuid-Hollandlied kijkt, ziet een wellicht enigszins gedateerd en romantisch beeld. Tegelijkertijd heeft de dichter van het lied heel goed vastgepakt wat de essentie is in onze provincie, wie wij zijn en hoe wij - zelfbewust en met ijver - inspelen op kansen en ontwikkelingen om ons heen. Zo’n verhaal van Zuid-Holland wordt zelden verteld en dat is niet alleen jammer, maar ook onterecht. Regelmatig mag ik een groep bezoekers uit het buitenland toespreken en vaak zeg ik dan hoe trots ik ben als CdK (Commissaris van de Koning) in Zuid-Holland.

Trots op wie wij zijn en op wat wij hebben in onze provincie.

Veroveren van land op water

Zuid-Holland ligt in de vruchtbare delta van de Rijn en Maas.

Een uniek landschap, geografisch bevoordeeld vanwege de vruchtbare grond en het vervoer over water, maar ook kwetsbaar, want grotendeels gesitueerd onder zeeniveau en met een bodem die daalt. In dit gebied hebben hardwerkende mensen het landschap gevormd en bewoonbaar gemaakt door inpoldering. Droge voeten, daar ging het om en daar blijft het om gaan. Dat was - en is qua waterveiligheid en wateroverlast soms nog - een strijd.

Maar, de lage ligging leverde ook profijt op. In de loop der eeuwen werd Zuid-Holland - in stad en ommeland - een centrum van handel, cultuur en wetenschap, met als kenmerk en kracht de diversiteit aan mensen, landschap en economie. Een aantal van de oudste steden van ons land liggen in Zuid-Holland. En daar is het ook begonnen.

Overwinnen van externe dreigingen

De Spaanse externe dreiging bracht de steden ertoe zich te verenigen in de Staten van Holland. Die Staten zijn gevormd in 1572 toen de steden van Holland in het Hof van Dordrecht bijeen kwamen om hun krachten te bundelen. De bijeenkomst was geheim, want gericht tegen de Spaanse bezetter. Het was een krachtenbundeling die de basis vormde voor een economische en culturele bloeiperiode.

Hier in Zuid-Holland liggen de wortels van de Nederlandse gedecentraliseerde eenheidsstaat. Hier bloeide de Hollandse Gouden Eeuw.

Kooplui en lokale regenten zagen het belang van samenwerking. Alleen met vereende krachten konden zij meespelen in de zich stormachtig ontwikkelende handelseconomie. Het is alsof we het over vandaag hebben. Zo werd de provincie verbonden met de rest van de wereld. Het heeft ons landschap bepaald. Het heeft ons welvaart gebracht. Het heeft ons karakter gevormd.

Mentaliteit

Zuid-Holland is de provincie van ‘samen de schouders eronder’ en van de ‘opgestroopte mouwen’. Op die manier hebben wij in deze dynamische delta bedreigingen om weten te zetten in kansen. Nog steeds is Zuid-Holland de motor van de Nederlandse economie.

In de huidige mondiale concurrentiestrijd heeft Zuid-Holland sterke troeven in handen. Zo hebben we de grootste haven van Europa, krachtige industriële clusters en veel hoogwaardige kennis. In de globaliserende economie zijn dat nog steeds stevige fundamenten. We spelen onze troeven dan ook graag uit: we hebben een mentaliteit van aanpakken en schouders eronder, we zetten externe dreiging om in kansen, we zoeken altijd naar innovatieve oplossingen. Zo zijn wij: Zuid-Hollanders.

Wapenfeiten

De wereld om ons heen verandert met een enorme snelheid, je zou kunnen zeggen met de snelheid van een raket. Er is sprake van sterke globalisering en toenemende concurrentie. We zitten in een transitie naar een digitale samenleving, met social media en internet of things, naar een wereld zonder fossiele brandstoffen en naar een economie met meer en meer nadruk op innovatie.

En wat doen Zuid-Hollanders dan? Wij vinden onszelf opnieuw uit. Zo hebben provincie, steden, regio’s, kennisinstellingen en bedrijven vorig jaar een investeringsprogramma gestart. Richting vernieuwing en verduurzaming: dit transitieprogramma vertegenwoordigt een waarde van €12 tot €15 miljard voor de komende 10 jaar.

We maken ons hard voor versnelling van de energietransitie. Tuinders gebruiken restwarmte uit de procesindustrie. Ook Zuid-Hollandse huishoudens zijn op dat warmtenet aangesloten. Ondernemers ontwikkelen nieuwe technologieën gericht op energievernieuwing. De provincie heeft voor deze transitie €100 miljoen beschikbaar gesteld.

We spelen in op de effecten van klimaatverandering. We werken met verschillende overheden, bedrijven en andere organisaties samen aan regionale adaptatiestrategieën en het nationale Deltaprogramma. We werken aan de bescherming van mensen en economie tegen overstromingen. We versterken de primaire keringen en we werken aan innovatieve oplossingen voor waterberging en voorkomen van hittestress in stedelijk gebied.

Bij ons in Zuid-Holland zijn stad en land verweven. De kwaliteit van de omgeving is niet het gevolg, maar juist de bron van onze ontwikkeling.

We benutten de stedelijke netwerken door te investeren in infrastructuur, wonen en de leefomgeving. We zetten in op kennis, cultuur en vernieuwing. We investeren in natuur en recreatie.

Vanuit het provinciehuis

Vanuit het provinciehuis werkt de organisatie van Zuid-Holland hard mee aan de toekomst. Wij zijn geen overheid van vooral regels en vergunningen. Wij zijn een overheid als partner. Zuid-Holland is een alerte provincie: scherp op kansen en ontwikkelingen, bereid mee te doen. Wij doen dat liefst gebiedsgericht: dat is maatwerk in de regio. En wij doen dat met uitgestoken hand richting samenleving: een hand die ook gevuld is, al is dat niet altijd met een zak geld. Wij bij de provincie Zuid-Holland kijken waar wij, vanuit onze kerntaken, nuttige werken kunnen verrichten.

Voorbeelden

Kent u die hashtag: #hoedan? Ik geef u 2 voorbeelden van provinciale inzet anno 2017. Vorige week mocht ik de opening verrichten van het eerste Rotterdamse bedrijf dat zich vestigde op de Cool Port, een plek waar haven en tuinbouw samenkomen. Dit zijn niet toevallig ook de 2 in het Zuid-Hollandlied bezongen sectoren... Dit is bovendien een voorbeeld waaruit blijkt dat juist op het grensvlak van traditioneel sterke sectoren vernieuwing te vinden is.

De Cool Port is een plek waar verse producten gekoeld en snel en liefst na bewerking - en dus met toegevoegde waarde - worden doorgestuurd. Een prachtige stap voorwaarts voor haven en greenport. Gestimuleerd en voor een groot deel betaald door de provincie Zuid-Holland. Onze betrokkenheid bij de Cool Port was cruciaal bij het in gang zetten en ontwikkelen van dit innovatieve idee voor de haven van Rotterdam en de economie van Zuid-Holland.

Het tweede voorbeeld. Vandaag zijn we te gast in Noordwijk, waar we zien dat innovatie uiteraard ook binnen nieuwe sectoren volop aanwezig is.Toen het Zuid-Hollandlied werd gemaakt, bestond de sector Ruimtevaart nog niet. De daden van Joeri Gagarin, Neil Armstrong, Wubbo Ockels en André Kuipers waren nog toekomstfantasie. Er was nog lang geen sprake van een Space Cluster in wording. En kijk eens wat er nu bij ESA/ESTEC gebeurt. Hier hebben we het over een parel binnen de grenzen van Zuid-Holland, waar we vanuit de provincie volop steun aan geven.

ESA/ESTEC trekt met al haar innovatiekracht meer bedrijven aan. Naast alle bestaande sterke clusters ontwikkelt zich hier een Space Cluster. De potentie daarvan hebben we misschien nog te weinig op ons netvlies. De verwachte groei is enorm. Daarom is GS (Gedeputeerde Staten) van Zuid-Holland met de voorzitter van VNO/NCW - Hans de Boer uit Noordwijk - en anderen in gesprek over de ontwikkeling van dit Space Cluster. Zuid-Holland faciliteert, stimuleert en pakt waar nodig de regie. Bijvoorbeeld als het gaat om de kansen voor verdere clustervorming te vergroten en als het gaat om ruimtelijke ordening. In dit gebied waar de ruimte (niet die van André Kuipers, maar qua grondgebied) schaars is, is het verstandig om nu al vast te leggen waar het Space Cluster zich kan ontwikkelen.

Slot

Zuid-Holland is de veelzijdigste provincie van ons land. De provincie met een historie om u tegen te zeggen. Hier ligt de basis van ons huidige land. Hier is onze Hollandse mentaliteit gevormd. Zuid-Holland is van oudsher de motor van onze economie. En het is de plek waar vernieuwing nooit stopt. In Zuid-Holland wordt ook onze toekomst gemaakt. The sky is not the limit!


Impressie Statenontmoeting 2017