Lichtend voorbeeld of ‘malle Eppie’?




Als ik als kind tegen mijn ouders zei dat mijn vriendjes dingen wel mochten die ik niet mocht, dan was steevast het antwoord: "Dat kan wel zijn, maar wij doen het zo." Dat leverde vaak verzet van mijn kant op, maar vervolgens merkte ik regelmatig dat diezelfde vriendjes met enige jaloezie keken naar hoe dat bij ons thuis ging. Het gaat over dat gras dat bij de buren altijd groener lijkt dan bij jezelf. En het aardige is dat datzelfde geldt voor die buren die naar ons gras kijken.

Nederland kent een aantal unieke eigenschappen en gebruiken die wij zelf voortdurend ter discussie stellen, maar in de ogen van die ‘buren’ nu juist zaken zijn waar men bewondering voor heeft. Die discussies gaan dan bijvoorbeeld over ons Koningshuis, ons poldermodel, de wijze waarop wij burgemeesters benoemen, ons pensioenstelsel etc.

Steeds weer klinkt in die discussies dat de ‘buren’ dat allemaal anders hebben geregeld en dat het tijd wordt dat wij de zaken gaan regelen zoals de ‘buren’ dat doen. Ik vind dat echt een flauwekul argument en een onderschatting van de kracht waarop wij in dit mooie land op onze eigen wijze een aantal zaken goed geregeld hebben en wat ons land in de ogen van velen van die ‘buren’ uniek en de moeite waard maakt.

Ik noem een voorbeeld. Afgelopen week werd de watersnoodramp in 1953 herdacht. 65 jaar geleden verloren ruim 1800 mensen in die februarinacht het leven door verwoestend water. Het heeft ertoe geleid dat wij veel investeren in de bescherming tegen het geweld van de zee om zo herhaling van die ramp te voorkomen. Sinds mensenheugenis kennen wij de waterschappen die in onze eeuwige strijd tegen het water een grote rol hebben gespeeld. Een functionele organisatie met een democratisch gekozen bestuur. Zie je nergens anders, maar werkt uitstekend! Sinds een aantal jaar hebben wij een deltacommissaris die een belangrijke rol speelt in diezelfde strijd. Daar zijn wij uniek in. We wachten niet meer tot het gebeurt en komen pas dan in actie, nee, wij nemen voorzorgsmaatregelen om onze mensen te beschermen. Maakt ons dat een ‘malle Eppie’ of een lichtend voorbeeld?

Ik heb een aantal jaren gewerkt en soms geploeterd in ‘de polder’. Ons veel geprezen en bekritiseerde overlegmodel dat ons land rust en voorspoed heeft gebracht. Afgelopen week was ik weer aanwezig bij de jaarlijkse Bilderbergconferentie van VNO-NCW. Tijdens het diner zaten vertegenwoordigers van de vakbonden als hoofdgasten aan tafel bij de voorzitter. Dat is in de ogen van onze ‘buren’ uniek en zou bij hen niet zo gauw gebeuren. Met alle kritiek die op dit model is te bedenken, heeft het gedurende vele jaren rust en vooruitgang gebracht. Toegegeven, veranderingen kosten veel geduld en tijd, maar die ‘buren’ zijn vaak jaloers op de sociale rust die wij kennen. Of neem ons pensioenstelsel dat gebaseerd is op verplicht sparen, collectiviteit en solidariteit. Een uniek stelsel waar de ‘buren’ veelal met bewondering naar kijken. Maakt ons dat ‘malle Eppie’ of een lichtend voorbeeld?

In de discussie over de aanstellingswijze van onze burgemeesters hoor ik datzelfde argument. Het klonk afgelopen zondag weer in Buitenhof. Onze ‘buren’ kiezen hun burgemeester en dus moeten wij dat ook doen. Diezelfde ‘buren’ kijken vaak met bewondering naar de manier waarop wij die zaken regelen, zoals ik merk wanneer ik dit bespreek met vertegenwoordigers uit andere landen. Ik heb nog niemand horen zeggen dat zij dit raar vinden of achterhaald. Eerder het omgekeerde. "Jullie hebben over het algemeen hele goede burgemeesters die een bijzondere rol vervullen in deze roerige tijd." In hun ogen zijn wij geen ‘malle Eppie’, maar eerder een lichtend voorbeeld.

Wij leren onze kinderen om zelfstandig keuzes te maken en niet voortdurend te kijken naar hoe anderen het doen. Dat maakt hen sterk, zelfbewust en autonoom. Zo geldt dat ook voor ons als samenleving. Prima dat de ‘buren’ het anders doen, maar wij doen het zo en dat werkt prima!

Jaap Smit