Verslagen Provinciale Regietafel Integratie en Migratie Zuid-Holland

Verslag PRT 30 oktober 2025

Aanwezigen:

Commissaris van de Koning Kolff (voorzitter), gedeputeerde Koning, bestuurlijk verkenner Van Heijningen, wethouder Weerwag (namens regio Haaglanden), wethouder Vavier (gemeente Den Haag), wethouder Spoon (namens regio Rotterdam-Rijnmond), wethouder Langeveld (namens regio Holland-Rijnland), wethouder Kerssies (namens regio Midden-Holland), wethouder Van der Kruijff (namens regio Zuid-Holland Zuid), ambtelijke vertegenwoordiging vanuit ministerie Asiel en Migratie (A&M), ambtelijke ondersteuning vanuit COA, het ministerie van A&M en provincie Zuid-Holland

Opening, vaststellen agenda en conceptverslag

• De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. Het verslag van de PRT dd. 19 juni 2025 wordt vastgesteld met de toevoeging van het verzoek om het NIDOS uit te nodigen voor een volgende PRT-vergadering.
• Per 1 december wordt het portefeuillehouderschap asiel binnen de Kring van Commissarissen overgenomen door commissaris van de Koning (cdK), Wouter Kolff. Er wordt verzocht om boodschappen vanuit de PRT voor de landelijke regietafel zoveel mogelijk te bundelen.

Actualiteiten door Commissaris van de Koning Dhr. Kolff

• De cdK gaf een terugkoppeling van de belangrijkste overleggen met het Rijk. De LRT vergadering van 2 september jl. besprak het lange termijn beleid voor Oekraïense ontheemden. Tevens werd er gesproken over de vraag hoe uitvoeringsorganisaties op de korte termijn moeten omgaan met de huisvesting van ontheemden gezien de volle opvanglocaties. Tevens werd er toegezegd door het ministerie om op korte termijn met een handreiking te komen over overlastgevers en de prioritering van ontheemden.
• Op verzoek van de VNG en Kring van cdK’s vond er een stevig gesprek plaats op 8 oktober jl. in het overhedenoverleg. Het overleg besprak en veroordeelde het geweld en intimidatie tegen lokale bestuurders. VNG, IPO en de kring van cdK’s vroegen om duidelijke steun van het kabinet voor het uitvoeren van de huidige wetgeving, ondanks plannen om de wet in te trekken.
• Een rondgang langs de regio’s laat een gevarieerd beeld zien van de realisatie van de opgave: sommige gemeenten zijn goed op koers en ervaren weinig weerstand, terwijl in andere gevallen de ME moet worden ingezet. Afspraken rondom de uitruil van doelgroepen zijn op losse schroeven komen te staan in de regio, nadat gemeenteraden tegen voorgenomen plannen hebben gestemd. In de gesprekken aan de RRT’s gaat het over hoe gemeenten van elkaar kunnen leren over de ontstane situaties.
• Verder is er veel onvrede over de communicatie rond het versneld uitplaatsen van nareizigers uit de asielopvangcentra en over het gebrek aan steun van het kabinet voor de uitvoering van de opgave door gemeenten. Verder krijgen jonge statushouders na aankomst in de gekoppelde gemeente te kort ISK onderwijs, omdat de looptijd daarvoor al is begonnen in het AZC. Hierdoor komen ze te vroeg op een reguliere school, waar ze onvoldoende meekomen.
• Een gezamenlijke statement is aangenomen door de leden van de PRT (zie bijlage). Dit statement is gedeeld met het kabinet en LRT leden.

Toelichting door vertegenwoordiger van het ministerie van Asiel en Migratie

• Het demissionaire kabinet is nog steeds van plan de Spreidingswet in te trekken. Echter in tegenstelling tot andere wetswijzigingen is er nog geen concept wetvoorstel ingediend en bevindt het voorstel zich nog in de ambtelijke voorbereidingsfase. Het is afwachten wat voor impact de verkiezingsuitslag zal hebben op de haalbaarheid van het intrekken van de spreidingswet.
• De Minister van Asiel en Migratie (A&M) en Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) heeft het conceptwetsvoorstel voor het verbod op voorrang van statushouders tezamen met het rapport van de Raad van State ingediend in de Tweede Kamer. Tevens wordt er gewerkt aan een novelle voor het verwijderen van het amendement in de wet regie op de volkshuisvesting voor de afschaffing van urgentie voor statushouders. Het is aan de Eerste Kamer om te bepalen of ze het voorliggende wetvoorstel voor regie op de volkshuisvesting in behandeling gaan nemen, in afwachting van de novelle die via de Tweede Kamer moet komen.
• Voor de zomer is er een brief gestuurd aan Tweede Kamer over de contouren van het samenhangend pakket. Dit wordt in de bestuurlijke overleggen verder uitgewerkt en rust op drie pijlers: huisvesting; stabiele en betaalbare opvang; taal, inburgering en werk. Het voornemen is om met een taskforce te gaan werken aan de versnelde uitstroom van statushouders uit de opvang. De uitwerking van de doelgroepflexibele regeling wordt afgerond en het streven blijft om deze financiële regeling per 1 januari in werking te laten treden.
• Het ministerie van A&M is gestart met het interbestuurlijk toezicht (IBT). Gemeenten bevinden zich op treden 1 en
  van de interventieladder, die zich richt op informeren en signaleren op hoog ambtelijk niveau. Dat betekent dat het ministerie actief gemeenten gaat aanspreken die nog niet voldoen aan hun wettelijke taak. Voor het IBT wordt onderscheid gemaakt tussen gemeenten die voldoen aan de opgave uit het verdeelbesluit, gemeenten die in de weer zijn en gemeenten die niets doen. De laatste zullen een brief ontvangen van de Minister.
• Tevens buigt de minister zich nu over het definitieve besluit op de bezwaren. Daarbij wordt ook ingegaan op de toepassing van de verdeelsleutel. Gemeenten krijgen na afwijzing van het bezwaar nog 6 maanden extra om plekken te realiseren. Het IBT gaat na het verstrijken van die termijn pas lopen.
• Het ministerie is gestart met de voorbereidingen van de tweede cyclus. Begin januari wordt de nieuwe capaciteitsraming gepubliceerd en op 1 februari komt de minister met de indicatieve verdeling per gemeente.
• In reactie op de toelichting wordt erop gewezen dat er een strijd zit tussen het voornemen van het kabinet om de wet in te trekken en het toepassen van IBT voor de gebrekkige uitvoering door gemeenten. Alle welwillende gemeenten zien graag dat er stappen worden gezet voor handhaving van de wet, maar dat niet gelijktijdig met het intrekken van de spreidingswet. Er wordt ook gepleit voor steun aan gemeenten die wel iets doen en juist gemeenten die niets doen stevig aan te pakken.
• Verder is er weinig begrip voor het starten van de tweede cyclus tegen het voorstel in van de Zuid-Hollandse PRT en ook de Kring van commissarissen van de Koning om de capaciteitsraming te vertragen. Indien gemeenten worden geconfronteerd met andere cijfers voor hun opgave dan kan dit het draagvlak nog verder doen afbrokkelen. Het doel van de Spreidingswet is om plekken realiseren en dan moet goed gedrag worden beloond en gemeenten worden gemotiveerd.

Overzicht en inzicht COA

• Ondanks lagere instroom blijven aanmeldcentra zoals Zevenaar overvol, met nareizigers die naast het centrum in hotels en auto’s overnachten. Door het tekort onderzoekt het COA opvang bij referenten, na afstemming met gemeenten, maar zelfreizen van nareizigers naar familie heeft voor verwarring en onrust gezorgd. Deze nareizigersactie loopt door en voor Zuid-Holland gaat het in totaal om 350 mensen.
• Het COA heeft strakkere financiële kaders meegekregen, gezien het gat in de langjarige begrotingsruimte voor asiel. Hierdoor konden een aantal business cases in de provincie niet worden gemaakt. Met het ministerie van Financiën is nu afgesproken dat het COA nieuwe bestuursovereenkomsten mag sluiten, mits de huurcontracten opzegbaar zijn en de huisvesting ook voor andere doelgroepen bruikbaar is als asiel niet meer nodig is.

Monitoring stand van zaken realisatie asielopvang

• De provincie Zuid-Holland boekt met kleine stapjes vooruitgang op de asielopgave. De meerderheid van de gemeente is aan het doorploegen, maar in recente maanden zien we hier en daar een stagnatie inzetten. De provincie heeft nu 60% van de totale opgave uit het verdeelbesluit van december 2024 behaald.

Subsidieregelingen

• In de september circulaire provinciefonds voor 2025 heeft het Rijk wederom €2.6 miljoen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de spreidingswet in Zuid-Holland. In de volgende PRT vergadering zal er een voorstel worden gepresenteerd voor de voortzetting van de subsidieregelingen in 2026, met het betreffende plafond en de openstellingstermijn.

Opvang Oekraïense ontheemden

• De rijksvertegenwoordiger geeft aan dat de rechtszaak aangespannen tegen de gemeente Het Hogeland veel commotie heeft veroorzaakt. De rechtbank oordeelde dat de gemeente een individuele resultaatsverplichting heeft en derhalve alternatieve opvangplekken moet regelen voor Oekraïense vluchtelingen, ook als de eigen opvang vol is. Deze uitspraak staat haaks op de inspanningsverplichting die is vastgelegd in het bestuurlijk afsprakenkader.
• Momenteel overlegt het Rijk met de VNG en de G4 over manieren om de centrale coördinatie te verbeteren voor een soepeler aanmeldproces en betere verdeling van ontheemden over gemeenten. Tevens is de VNG samen met het ministerie van asiel en migratie bezig om juridische mogelijkheden te verkennen voor het differentiëren in Oekraïense ontheemden en de opvang van vluchtelingen en kwetsbare groepen te prioriteren.
• Dit neemt niet weg dat er gewoon te weinig opvangplekken zijn en de suggestie wordt gedaan aan de rijksvertegenwoordiger om de urgentie weer op te schalen. Op verzoek zal het Ministerie van A&M de PRT schriftelijk informeren over de voortgang van het uitplaatsen van derdelanders, om zo meer opvangplekken te creëren.
• Als antwoord op de overlast in de Oekraïne-opvang heeft het ministerie drie maatregelen voorgesteld. Er komt een landelijk expertise team dat gemeente met overlastgevers zal bijstaan. Daarnaast wordt een landelijke aanpak voor verslavingspreventie geïntroduceerd en wordt er gewerkt aan drie speciale locaties voor de opvang en behandeling van overlast gevende ontheemden.
• Als laatste werd de zorg uitgesproken over het gebrek aan financiering voor de Oekraïne opvang waaronder taalonderwijs en zelfredzaamheid. Het samenhangend pakket zou hier een verschil in moeten gaan maken en weer een stimulans zijn voor gemeenten om extra stappen te zetten voor deze doelgroep.

Huisvesting statushouders toelichting door gedeputeerde Anne Koning

• Er is geen tijd meer om dit agendapunt te bespreken. Gedeputeerde Koning geeft aan dat bestuurders bij vragen contact kunnen opnemen.
• Er zijn 17 gemeenten die op trede 4 van de bestuurlijke escalatieladder staan. Deze gemeenten zijn gevraagd om een huisvestingsplan aan te leveren. Daarnaast zijn er drie gemeenten die eind oktober de taakstelling voor de huisvesting van statushouders al voor heel 2025 hebben gehaald.

Aanwezigen:

Commissaris van de Koning Kolff (voorzitter), gedeputeerde Koning, bestuurlijk verkenner Van Heijningen, wethouder Weerwag (namens regio Haaglanden), wethouder Vavier (gemeente Den Haag), wethouder Achbar (gemeente Rotterdam), wethouder Spoon (namens regio Rotterdam-Rijnmond), wethouder Langeveld (namens regio Holland-Rijnland), wethouder Kerssies (namens regio Midden-Holland), burgemeester Van Driel (namens regio Zuid-Holland Zuid), rijksvertegenwoordiger vanuit ministerie Asiel en Migratie (A&M), ambtelijke ondersteuning vanuit COA, het ministerie van A&M en provincie Zuid-Holland

1. Opening, vaststellen agenda en conceptverslag

De agenda en het verslag van de PRT dd. 17 april 2025 worden ongewijzigd vastgesteld.

2. Actualiteiten door Commissaris van de Koning (cdK) Dhr. Kolff

• De cdK blikt terug op de val van het kabinet en de mogelijke gevolgen voor de gemeentelijke opgave betreffende asielzoekers en statushouders. Demissionair Minister Keijzer heeft de verantwoordelijkheid overgenomen voor de uitvoering van de spreidingswet. Vanuit het ministerie wordt er ambtelijk aangegeven dat het beleid niet veel anders zal zijn dan het was. Er wordt doorgegaan met de koers, die is uitgezet inclusief de wetsvoorstellen (asielnoodmaatregelenwet, verbod op de voorrang aan statushouders bij het toewijzen van sociale huurwoningen en het intrekken van de taakstelling voor gemeenten om statushouders te huisvesten). Vooral de laatste twee initiatieven hebben prioriteit voor de minister. Er is een samenhangend pakket in voorbereiding bij het ministerie om het dempende effect van het intrekken van de bestaande wetgeving tegen te gaan.
• De cdK benadrukt dat de provincie Zuid-Holland de grootste opdracht heeft van alle provincies. Tevens is de druk op de ruimte heel hoog. Toch is er is al een hele grote stap gemaakt in de creatie van opvangplekken in vergelijking met de situatie voor de spreidingswet. Volgens de monitoringsrapportage van 19 juni 2025 heeft de Provincie Zuid-Holland momenteel 56% van de gestelde opvangplekken in het verdeelbesluit gerealiseerd. Er moet dus ook nog veel gebeuren. Gemeenten uitten zorgen over het gebrek aan lange termijn financiering. Ook het lange termijn perspectief voor Oekraïense ontheemden is moeilijk.
• Op 11 en 12 juni zijn er twee subsidieregelingen gepubliceerd voor bestuurlijke ondersteuning van de regionale regietafels en bovenlokale coördinatie op onderwijs, alsmede voor de versnelling van realisatie van asielopvang bij gemeenten. Deze regelingen zijn bekostigd vanuit Rijksmiddelen voor versterking van taken van de PRT en de uitvoering van de spreidingswet. Er vinden twee informatie bijeenkomsten plaats, maar ook daarna kunnen altijd vragen gesteld worden via het PRT secretariaat.

3. Toelichting door het Ministerie van Asiel en Migratie

• De rijksvertegenwoordiger verwacht dat demissionair Minister Keijzer het beleid van haar voorgangster zal handhaven ook wat betreft de intrekking van de spreidingswet en de toepassing van interbestuurlijk toezicht (IBT). De voorzitter geeft aan dat de wet nog steeds van kracht is en daarmee de opgave om opvangplekken te verdelen en te realiseren.
• Het rijk licht toe dat er nog gewerkt wordt aan een duurzame financiële regeling voor tijdelijke huisvesting. Er zijn wat juridische obstakels, maar het ministerie gaat ervan uit dat de regeling er zal komen. Er zijn nog steeds zorgen over het aantal opvangplekken inclusief noodopvang (Ter Apel). De verwachting is dat het begin augustus vast zal lopen, gezien de lage doorstroom.
• Er wordt aandacht gevraagd voor de meldplicht om problemen aan te geven bij de realisatie van asielopvang voor 1 juli, zodat daar rekening mee kan worden gehouden in het vervolgproces. Deze melding moet gedaan worden bij het ministerie. De voorzitter wijst erop dat er verschillende valide redenen voor vertraging van de realisatie van asielopvang zijn, ook nadat het besluit is genomen door gemeenten. De media bericht alleen over de vermeende achterstanden, zonder achtergrondinformatie. Gemeenten geven dan ook aan dat de verlenging van de termijn om asielopvang te realiseren (vanwege valide redenen), het resultaat zeker ten goede zou komen.
• Er is gesproken over de stand van zaken met betrekking tot de bezwaarprocedures. Voor 6 juli krijgen gemeenten bericht over het door hen ingestelde bezwaar.
• Verscheidene PRT-leden doen het verzoek om het NIDOS uit te nodigen voor een volgende vergadering om vragen te stellen over de opvang en begeleiding van alleenstaande minderjarige vluchtelingen.

4. Opvang Oekraïense ontheemden

• Eind juni zal de Raad van de Europese Unie besluiten over het verlengen van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB). Er is politiek overeenstemming tussen de lidstaten om te verlengen tot 4 maart 2027. De opvang blijft in veel gemeenten een uitdaging, want de locaties zijn veelal niet geschikt voor de lange termijn opvang van inmiddels al weer 4 jaar.
• Er is een brief gestuurd naar gemeenten over het aflopen van de bevriezing voor derdelanders per 4 september. Het gaat om ongeveer 1.500 mensen, al dan niet in afwachting van een asielaanvraag. Op verzoek zal deze brief ook via de PRT naar de regio regietafels (RRT) worden verstuurd.
• De bezettingsgraad voor Oekraïense ontheemden is iets gedaald naar 99% en lijkt komende weken te passen.

5. Terugkoppeling stand van zaken huisvesting statushouders door gedeputeerde Anne Koning

• Gedeputeerde Koning geeft aan dat het steeds ingewikkelder aan het worden is om huisvesting voor statushouders te creëren. Er zijn 5 gemeenten die niet op de interventieladder staan.
• Op de peildatum van 1 juli zal er een nieuwe groep gemeenten stijgen naar trede 4 op de interventieladder van het interbestuurlijk toezicht (IBT). Er wordt positief teruggekoppeld door gemeenten naar gedeputeerde Koning over de IBT gesprekken. De provincie probeert een helpende hand te bieden. Het is gewenst dat er snel duidelijkheid komt over inzet van de Hotel- en Accommodatieregeling (HAR), want dit is een regeling die in de toezichtsgesprekken wordt genoemd.

6. Overzicht en inzicht COA

• De bezettingsgraad is weer aan het oplopen in de azc’s. Er komt een brief van het COA aan provincie en gemeenten met een extra vraag van 200 plekken per week. Het regelen van noodopvang blijft lastig en het COA doet een beroep op de samenwerking met gemeenten.