Verslagen Provinciale Regietafel Integratie en Migratie Zuid-Holland

Verslag PRT 30 oktober 2025

Aanwezigen:

Commissaris van de Koning Kolff (voorzitter), gedeputeerde Koning, bestuurlijk verkenner Van Heijningen, wethouder Weerwag (namens regio Haaglanden), wethouder Vavier (gemeente Den Haag), wethouder Spoon (namens regio Rotterdam-Rijnmond), wethouder Langeveld (namens regio Holland-Rijnland), wethouder Kerssies (namens regio Midden-Holland), wethouder Van der Kruijff (namens regio Zuid-Holland Zuid), ambtelijke vertegenwoordiging vanuit ministerie Asiel en Migratie (A&M), ambtelijke ondersteuning vanuit COA, het ministerie van A&M en provincie Zuid-Holland

Opening, vaststellen agenda en conceptverslag

• De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. Het verslag van de PRT dd. 19 juni 2025 wordt vastgesteld met de toevoeging van het verzoek om het NIDOS uit te nodigen voor een volgende PRT-vergadering.
• Per 1 december wordt het portefeuillehouderschap asiel binnen de Kring van Commissarissen overgenomen door commissaris van de Koning (cdK), Wouter Kolff. Er wordt verzocht om boodschappen vanuit de PRT voor de landelijke regietafel zoveel mogelijk te bundelen.

Actualiteiten door Commissaris van de Koning Dhr. Kolff

• De cdK gaf een terugkoppeling van de belangrijkste overleggen met het Rijk. De LRT vergadering van 2 september jl. besprak het lange termijn beleid voor Oekraïense ontheemden. Tevens werd er gesproken over de vraag hoe uitvoeringsorganisaties op de korte termijn moeten omgaan met de huisvesting van ontheemden gezien de volle opvanglocaties. Tevens werd er toegezegd door het ministerie om op korte termijn met een handreiking te komen over overlastgevers en de prioritering van ontheemden.
• Op verzoek van de VNG en Kring van cdK’s vond er een stevig gesprek plaats op 8 oktober jl. in het overhedenoverleg. Het overleg besprak en veroordeelde het geweld en intimidatie tegen lokale bestuurders. VNG, IPO en de kring van cdK’s vroegen om duidelijke steun van het kabinet voor het uitvoeren van de huidige wetgeving, ondanks plannen om de wet in te trekken.
• Een rondgang langs de regio’s laat een gevarieerd beeld zien van de realisatie van de opgave: sommige gemeenten zijn goed op koers en ervaren weinig weerstand, terwijl in andere gevallen de ME moet worden ingezet. Afspraken rondom de uitruil van doelgroepen zijn op losse schroeven komen te staan in de regio, nadat gemeenteraden tegen voorgenomen plannen hebben gestemd. In de gesprekken aan de RRT’s gaat het over hoe gemeenten van elkaar kunnen leren over de ontstane situaties.
• Verder is er veel onvrede over de communicatie rond het versneld uitplaatsen van nareizigers uit de asielopvangcentra en over het gebrek aan steun van het kabinet voor de uitvoering van de opgave door gemeenten. Verder krijgen jonge statushouders na aankomst in de gekoppelde gemeente te kort ISK onderwijs, omdat de looptijd daarvoor al is begonnen in het AZC. Hierdoor komen ze te vroeg op een reguliere school, waar ze onvoldoende meekomen.
• Een gezamenlijke statement is aangenomen door de leden van de PRT (zie bijlage). Dit statement is gedeeld met het kabinet en LRT leden.

Toelichting door vertegenwoordiger van het ministerie van Asiel en Migratie

• Het demissionaire kabinet is nog steeds van plan de Spreidingswet in te trekken. Echter in tegenstelling tot andere wetswijzigingen is er nog geen concept wetvoorstel ingediend en bevindt het voorstel zich nog in de ambtelijke voorbereidingsfase. Het is afwachten wat voor impact de verkiezingsuitslag zal hebben op de haalbaarheid van het intrekken van de spreidingswet.
• De Minister van Asiel en Migratie (A&M) en Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) heeft het conceptwetsvoorstel voor het verbod op voorrang van statushouders tezamen met het rapport van de Raad van State ingediend in de Tweede Kamer. Tevens wordt er gewerkt aan een novelle voor het verwijderen van het amendement in de wet regie op de volkshuisvesting voor de afschaffing van urgentie voor statushouders. Het is aan de Eerste Kamer om te bepalen of ze het voorliggende wetvoorstel voor regie op de volkshuisvesting in behandeling gaan nemen, in afwachting van de novelle die via de Tweede Kamer moet komen.
• Voor de zomer is er een brief gestuurd aan Tweede Kamer over de contouren van het samenhangend pakket. Dit wordt in de bestuurlijke overleggen verder uitgewerkt en rust op drie pijlers: huisvesting; stabiele en betaalbare opvang; taal, inburgering en werk. Het voornemen is om met een taskforce te gaan werken aan de versnelde uitstroom van statushouders uit de opvang. De uitwerking van de doelgroepflexibele regeling wordt afgerond en het streven blijft om deze financiële regeling per 1 januari in werking te laten treden.
• Het ministerie van A&M is gestart met het interbestuurlijk toezicht (IBT). Gemeenten bevinden zich op treden 1 en
  van de interventieladder, die zich richt op informeren en signaleren op hoog ambtelijk niveau. Dat betekent dat het ministerie actief gemeenten gaat aanspreken die nog niet voldoen aan hun wettelijke taak. Voor het IBT wordt onderscheid gemaakt tussen gemeenten die voldoen aan de opgave uit het verdeelbesluit, gemeenten die in de weer zijn en gemeenten die niets doen. De laatste zullen een brief ontvangen van de Minister.
• Tevens buigt de minister zich nu over het definitieve besluit op de bezwaren. Daarbij wordt ook ingegaan op de toepassing van de verdeelsleutel. Gemeenten krijgen na afwijzing van het bezwaar nog 6 maanden extra om plekken te realiseren. Het IBT gaat na het verstrijken van die termijn pas lopen.
• Het ministerie is gestart met de voorbereidingen van de tweede cyclus. Begin januari wordt de nieuwe capaciteitsraming gepubliceerd en op 1 februari komt de minister met de indicatieve verdeling per gemeente.
• In reactie op de toelichting wordt erop gewezen dat er een strijd zit tussen het voornemen van het kabinet om de wet in te trekken en het toepassen van IBT voor de gebrekkige uitvoering door gemeenten. Alle welwillende gemeenten zien graag dat er stappen worden gezet voor handhaving van de wet, maar dat niet gelijktijdig met het intrekken van de spreidingswet. Er wordt ook gepleit voor steun aan gemeenten die wel iets doen en juist gemeenten die niets doen stevig aan te pakken.
• Verder is er weinig begrip voor het starten van de tweede cyclus tegen het voorstel in van de Zuid-Hollandse PRT en ook de Kring van commissarissen van de Koning om de capaciteitsraming te vertragen. Indien gemeenten worden geconfronteerd met andere cijfers voor hun opgave dan kan dit het draagvlak nog verder doen afbrokkelen. Het doel van de Spreidingswet is om plekken realiseren en dan moet goed gedrag worden beloond en gemeenten worden gemotiveerd.

Overzicht en inzicht COA

• Ondanks lagere instroom blijven aanmeldcentra zoals Zevenaar overvol, met nareizigers die naast het centrum in hotels en auto’s overnachten. Door het tekort onderzoekt het COA opvang bij referenten, na afstemming met gemeenten, maar zelfreizen van nareizigers naar familie heeft voor verwarring en onrust gezorgd. Deze nareizigersactie loopt door en voor Zuid-Holland gaat het in totaal om 350 mensen.
• Het COA heeft strakkere financiële kaders meegekregen, gezien het gat in de langjarige begrotingsruimte voor asiel. Hierdoor konden een aantal business cases in de provincie niet worden gemaakt. Met het ministerie van Financiën is nu afgesproken dat het COA nieuwe bestuursovereenkomsten mag sluiten, mits de huurcontracten opzegbaar zijn en de huisvesting ook voor andere doelgroepen bruikbaar is als asiel niet meer nodig is.

Monitoring stand van zaken realisatie asielopvang

• De provincie Zuid-Holland boekt met kleine stapjes vooruitgang op de asielopgave. De meerderheid van de gemeente is aan het doorploegen, maar in recente maanden zien we hier en daar een stagnatie inzetten. De provincie heeft nu 60% van de totale opgave uit het verdeelbesluit van december 2024 behaald.

Subsidieregelingen

• In de september circulaire provinciefonds voor 2025 heeft het Rijk wederom €2.6 miljoen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de spreidingswet in Zuid-Holland. In de volgende PRT vergadering zal er een voorstel worden gepresenteerd voor de voortzetting van de subsidieregelingen in 2026, met het betreffende plafond en de openstellingstermijn.

Opvang Oekraïense ontheemden

• De rijksvertegenwoordiger geeft aan dat de rechtszaak aangespannen tegen de gemeente Het Hogeland veel commotie heeft veroorzaakt. De rechtbank oordeelde dat de gemeente een individuele resultaatsverplichting heeft en derhalve alternatieve opvangplekken moet regelen voor Oekraïense vluchtelingen, ook als de eigen opvang vol is. Deze uitspraak staat haaks op de inspanningsverplichting die is vastgelegd in het bestuurlijk afsprakenkader.
• Momenteel overlegt het Rijk met de VNG en de G4 over manieren om de centrale coördinatie te verbeteren voor een soepeler aanmeldproces en betere verdeling van ontheemden over gemeenten. Tevens is de VNG samen met het ministerie van asiel en migratie bezig om juridische mogelijkheden te verkennen voor het differentiëren in Oekraïense ontheemden en de opvang van vluchtelingen en kwetsbare groepen te prioriteren.
• Dit neemt niet weg dat er gewoon te weinig opvangplekken zijn en de suggestie wordt gedaan aan de rijksvertegenwoordiger om de urgentie weer op te schalen. Op verzoek zal het Ministerie van A&M de PRT schriftelijk informeren over de voortgang van het uitplaatsen van derdelanders, om zo meer opvangplekken te creëren.
• Als antwoord op de overlast in de Oekraïne-opvang heeft het ministerie drie maatregelen voorgesteld. Er komt een landelijk expertise team dat gemeente met overlastgevers zal bijstaan. Daarnaast wordt een landelijke aanpak voor verslavingspreventie geïntroduceerd en wordt er gewerkt aan drie speciale locaties voor de opvang en behandeling van overlast gevende ontheemden.
• Als laatste werd de zorg uitgesproken over het gebrek aan financiering voor de Oekraïne opvang waaronder taalonderwijs en zelfredzaamheid. Het samenhangend pakket zou hier een verschil in moeten gaan maken en weer een stimulans zijn voor gemeenten om extra stappen te zetten voor deze doelgroep.

Huisvesting statushouders toelichting door gedeputeerde Anne Koning

• Er is geen tijd meer om dit agendapunt te bespreken. Gedeputeerde Koning geeft aan dat bestuurders bij vragen contact kunnen opnemen.
• Er zijn 17 gemeenten die op trede 4 van de bestuurlijke escalatieladder staan. Deze gemeenten zijn gevraagd om een huisvestingsplan aan te leveren. Daarnaast zijn er drie gemeenten die eind oktober de taakstelling voor de huisvesting van statushouders al voor heel 2025 hebben gehaald.