Het landelijk gebied staat voor grote en complexe opgaven die samenhangen met de kwaliteit van bodem, water en atmosfeer. De complexiteit ervan is uitdagend en vraagt vanwege de maatschappelijke urgentie om concrete oplossingen waarbij maatwerk gecombineerd moet worden met een geborgde verlaging van de impact van landbouw op het milieu. In dialoog met de sector moet komende jaren worden samengewerkt aan een concreet toekomstplan.
Ook in Zuid-Holland krijgt dit onder andere vorm via de gebiedsprocessen. Het is zaak dat landelijke en gebiedsgerichte opgaven vertaald worden naar elk landbouwbedrijf om zo concreet te maken welke maatregelen nodig zijn om zo een “tragedy of the commons” te voorkomen en innovatie te stimuleren. Het Toekomstonderzoek stikstof & waterkwaliteit levert een klein stukje voor deze complexe ruimtelijke puzzel van provinciale en landelijke ambities. De uitdaging is daarbij om een consistent en toekomst-bestendig perspectief te realiseren in samenhang met natuur en milieu. Dit vereist systeeminzicht en kennis van zowel korte als lange termijn effecten van maatregelen. Daarbij zal integraal gekeken moeten worden, niet alleen naar ammoniak (en andere vormen van stikstof), maar naar vrijwel alle belangrijke milieuproblemen die er spelen, waaronder waterkwaliteit en klimaat, maar ook bodemkwaliteit en droogteproblemen.
Doel onderzoek
Dit onderzoek was gericht op de inhoudelijke relatie tussen natuur, stikstofbelasting en waterkwaliteit (chemisch en ecologisch). De focus ligt daarbij op de interactie tussen maatregelen voor stikstof enerzijds en waterkwaliteit anderzijds. Hoe kunnen deze elkaar versterken of juist beperken? Concreet heeft het onderzoek geleid tot inzicht in vier thema’s:
- Stikstof in de provincie Zuid-Holland, op basis van het functioneren van het bodem- en watersysteem en landbouwemissies van stikstof.
- De opgaven voor waterkwaliteit en natuurkwaliteit in relatie tot stikstof.
- Het handelingsperspectief, met een focus op stikstofmaatregelen voor waterkwaliteit, natuurkwaliteit en klimaat, de effecten van en praktijkervaringen met deze maatregelen en bestaande kennishiaten.
- Een langetermijn schets van de landbouwsystemen van de toekomst voor stikstof en waterkwaliteit, met de landbouwbodem als basis en een beknopte schets van de economische context.
Verloop onderzoek
Het onderzoek liep van 1 juli 2024 tot 31 december 2025 gestart. Op 29 januari 2026 is het onderzoeksrapport gepresenteerd en aangeboden aan gedeputeerde Weverling tijdens een kennisbijeenkomst in het Provinciehuis. Deze bijeenkomst was de eerste stap in de vertaling van de in het onderzoek bijeengebrachte kennis naar beleid en praktijk.
Meer informatie
- Publicatiedatum
- 1 januari 2026
- Status
- Afgerond
- Uitvoerder
- WUR, NMI
Contact
Wil je meer informatie over dit onderzoek? Neem contact met ons op. We gaan graag met je in gesprek.