Natuurherstel in onze Natura 2000 gebieden: kijken naar wat een gebied nodig heeft
Waarom herstelt de natuur niet vanzelf als we de stikstofuitstoot verminderen? Omdat natuurgebieden door meer factoren onder druk staan. Denk aan verdroging, een slechte waterkwaliteit, verstoring door recreatieve activiteiten en invasieve exoten. De provincie Zuid-Holland werkt daarom aan een samenhangende aanpak van drukfactoren rondom Natura 2000-gebieden.
Door integraal in te zetten op drukfactoren kunnen we de natuur herstellen en de vergunningverlening weer op gang brengen. Die integraliteit is een randvoorwaarde. In deze kennisreeks laten we zien welke factoren een rol spelen, wat ze betekenen voor de natuur en hoe we de oorzaken kunnen aanpakken.
Ecosysteem in balans
Een natuurgebied is meer dan een verzameling planten en dieren. Het is een samenspel van bodem, water, klimaat en natuurlijke processen met de planten en dieren die er leven. Wanneer daarin iets verandert, kan dat grote gevolgen hebben voor de natuurkwaliteit. Een te lage grondwaterstand kan bijvoorbeeld vochtige duinvalleien aantasten. Een slechte waterkwaliteit kan kwetsbare water- en oevervegetaties onder druk zetten. En invasieve planten kunnen inheemse soorten verdringen.
Wat zijn drukfactoren?
Bovenstaande invloeden noemen we drukfactoren: processen die een negatieve invloed hebben op het duurzaam voortbestaan van soorten en natuurtypen. Vaak spelen meerdere drukfactoren tegelijkertijd en kunnen ze elkaar ook versterken. Bovendien liggen de oorzaken niet altijd binnen de grenzen van een natuurgebied. Juist daarom is het belangrijk om naar het hele samenhangende systeem te kijken: binnen en buiten natuurgebieden.
3 landschappen, verschillende uitdagingen
In Zuid-Holland zien we verschillen terug in 3 karakteristieke landschappen: de duinen, de delta en de veenweiden.
- In de duinen spelen onder andere het gebrek aan verstuiving van (kalkrijk) zand, de grondwaterstanden, verstoring door grote drukte en invasieve exoten een rol.
- In de delta zijn waterkwaliteit, verzilting en invasieve exoten belangrijke aandachtspunten. Ook het herstel van natuurlijke waterdynamiek is van belang. Denk aan de invloed van eb en vloed, stroming en wisselende waterstanden, en aan de natuurlijke afwisseling van zoet en zout water. Deze processen zorgen voor variatie in natte en droge omstandigheden en zijn belangrijk voor het ontstaan en behoud van verschillende leefgebieden voor planten en dieren.
- In de veenweiden zijn onder meer grondwaterstanden, wegzijging van water en de kwaliteit van het (inlaat)water van belang.
Ieder landschap vraagt om een eigen benadering. Wat nodig is om een vochtige duinvallei te herstellen, verschilt immers van de maatregelen die nodig zijn voor natuur in de delta of het veenweidegebied.
Van de gevolgen naar de oorzaken
Natuurherstel vraagt niet alleen om maatregelen in een natuurgebied zelf. Het is ook belangrijk om de oorzaken van de problemen aan te pakken. Als invasieve planten bijvoorbeeld vanuit omliggende terreinen een natuurgebied blijven binnendringen, heeft bestrijding binnen het gebied maar een beperkt tijdelijk effect. Dit komt bijvoorbeeld door de zaden van deze planten. Verspreiding van deze zaden gaat onder andere via vogels, kleine zoogdieren en de wind.
Daarom kiezen we hier voor 1 kilometer zone rondom natuurgebieden, omdat dit gemiddeld de verspreidingsafstand is. Een ander voorbeeld is het effect van verdroging. Als dit wordt veroorzaakt door de waterhuishouding in de omgeving, is herstel binnen de natuurgrenzen alleen niet voldoende.
Samen werken aan aanpak
Daarom werkt de provincie Zuid-Holland aan een uitvoeringsstrategie voor de aanpak van drukfactoren. Samen met betrokken beleidsvelden waaronder SANE, water, exoten en gebiedspartners wordt onderzocht welke maatregelen nodig zijn, waar de oorzaken liggen en wat nodig is om tot uitvoering te komen.
In deze kennisreeks
De komende periode nemen we je mee in de verschillende drukfactoren die de natuur in Zuid-Holland beïnvloeden. We kijken naar de rol van water, de aanpak van invasieve exoten, de invloed van recreatie en het belang van natuurlijke dynamiek. Daarbij laten we zien wat er speelt in de duinen, de delta en de veenweiden.
Want om natuur duurzaam te herstellen, moeten we niet alleen kijken naar wat er misgaat, maar vooral begrijpen waarom het gebeurt en wat een gebied nodig heeft om weer gezond en veerkrachtig te worden en daarnaar handelen.
