Om Zuid-Holland klimaatbestendig te houden en inrichten, geeft de provincie prioriteit aan de volgende 6 grote uitdagingen:
Hittestress in de steden
Door klimaatverandering neemt de kans op langdurige extreme hitte in de zomer toe.
Hitte is een bedreiging voor de leefbaarheid van onze steden. Om steden ook tijdens hitte leefbaar te houden, zijn nieuwe manieren van bouwen en koelen nodig. Bomen, struiken en planten hebben een koelend effect. Ook water in de bebouwde omgeving helpt met verkoeling.
Het doorvoeren van innovaties en toevoegen van meer water en groen in de bebouwde omgeving kost tijd. Daarom zet de provincie Zuid-Holland nú veranderingen in gang, om onze steden en huizen tijdens toekomstige hittegolven aangenaam en koel te houden.
Bekijk de subsidiemogelijkheden om hittestress tegen te gaan.
Wateroverlast
Door het veranderende klimaat regent het vaker en de hoeveelheid regen die op die dagen valt, neemt toe. De grotere hoeveelheden neerslag kunnen er onder andere toe leiden dat panden waterschade oplopen en wegen tijdelijk niet begaanbaar zijn. De provincie Zuid-Holland zet zich samen met partners in om wateroverlast als gevolg van hevige neerslag te voorkomen. Dit doen we bijvoorbeeld door te zorgen voor voldoende waterberging en verharde ondergrond in stedelijk gebied aan te pakken.
Extreme langdurige buien kunnen er bovendien toe leiden dat er lokaal crisissituaties ontstaan omdat het reguliere watersysteem het overtollige water niet aankan. In Limburg leidde zo’n bui in 2021 tot flinke overstromingen. De provincie werkt samen met waterschappen en gemeenten aan een robuust regionaal watersysteem met ruimte voor calamiteitenbergingen en met de veiligheidsregio’s aan calamiteitenplannen, om extremere scenario’s in ons gebied te kunnen opvangen.
Lees ook: Wat als er een extreme regenbui op Zuid-Holland valt?
Bodemdaling en funderingsschade in de steden
Door klimaatverandering neemt in bodemdalingsgevoelige gebieden met slappe veen- of kleibodems de kans op wateroverlast toe. De bodem daalt in stedelijk gebied doordat de slappe veengrond door bebouwing of infrastructuur samengedrukt. In het landelijk gebied daalt de veengrond boven het grondwater als reactie op ontwatering.
De gedaalde veenbodem kan de neerslag niet goed verwerken. Doordat het waterpeil varieert, raakt de fundering van veel gebouwen aangetast. Dit doet zich bijvoorbeeld voor in de historische binnenstad van Gouda, die relatief laag ligt.
In sommige gebieden wordt het waterpeil extra hoog gehouden om droogval en schade aan houten funderingspalen te voorkomen. Hierdoor is de buffercapaciteit van de bodem extra beperkt en het risico op wateroverlast nog groter.
Meer kennis over bodemdaling en funderingen vind je ook bij Kenniscentrum voor Bodemdaling en Funderingen
Verzilting
Verzilting is het geleidelijk toenemen van het zoutgehalte in bodem of water. Zuid-Holland is hiervoor kwetsbaar door de open verbinding met zee. Vooral door de combinatie van steeds hoge zeespiegel en lage rivierafvoeren kan zeewater landinwaarts de rivieren optrekken, tot bij de inlaatpunten voor drinkwaterproductie en de regionale watervoorziening.
Verzilting heeft gevolgen voor de drinkwaterwinning, de landbouw, de natuur en daarmee ook voor het landschap. In samenwerking met onze partners in het Deltaprogramma Zoetwater hebben we maatregelen afgesproken om de weerbaarheid tegen droogte en verzilting te vergroten.
Meer over verzilting in Zuid-Holland vind je hier: Water en Bodem Sturend kaartmateriaal
Overstromingsrisico's
De kans op een overstroming is uiterst klein, maar een groot deel van de provincie is potentieel overstroombaar. Overstromingen kunnen plaatsvinden vanuit de zee en vanuit de rivieren, maar ook vanuit de regionale wateren zoals kanalen en boezemsystemen.
Primaire waterkeringen beschermen ons tegen overstromingen vanuit zee en rivieren. Het Rijk stelt hier normen voor. De provincie stelt normen voor de regionale waterkeringen.
Veenoxidatie in het landelijke gebied
In de Zuid-Hollandse veenweiden wordt het waterpeil laag gehouden voor de landbouw. Daardoor komt de veenbodem in contact met lucht en gaat het oxideren: het veen rot weg, de bodem zakt in en er komt CO2 vrij. Dit verergert door droogte en hitte.
Dankzij de aanleg van sloten en de bouw van molens konden we de grond gebruiken voor landbouw en om te bewonen. Hierdoor is de bodem in de Krimpenerwaard bijvoorbeeld meerdere meters gedaald in duizend jaar.
De provincie Zuid-Holland is zich hier bewust van en probeert de bodemdaling te beperken. Ze willen minder CO2-uitstoot en een veiligere leefomgeving voor iedereen. Daarom werken ze samen met boeren, onderzoekers en andere organisaties om oplossingen te vinden. Zie ook Kerngebied Veenweiden - Provincie Zuid-Holland.