Subsidies en staatssteun

De provincie Zuid-Holland mag niet zomaar subsidie geven aan ondernemingen. Want dat zou staatssteun kunnen zijn. Dan krijgt een onderneming een voordeel op een andere onderneming en dat is oneerlijk. Daarom is staatssteun meestal verboden, behalve als de steun bij de Europese Commissie (EC) is aangemeld. En de EC goedkeuring geeft. Op deze pagina lees je wat staatssteun precies is en welke uitzonderingen er zijn.

Dit is staatssteun

Staatssteun is het direct of indirect verstrekken van financiële steun aan ondernemingen door overheden (zoals de provincie Zuid-Holland). In artikel 107, lid 1 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie staan de criteria om te bepalen of er sprake is van staatssteun. Er is alleen sprake van staatssteun als aan alle criteria is voldaan:

• De steun wordt gegeven aan een onderneming die een economische activiteit uitvoert.
• De steun wordt betaald met geld van de overheid (staatsmiddelen).
• De staatsmiddelen geven een economisch voordeel dat de onderneming niet zou hebben op de gewone markt (non-marktconformiteit).
• De steun is selectief: hij geldt voor 1 of enkele ondernemingen, voor een bepaalde sector of een bepaalde regio.
• De steun kan mogelijk zorgen voor oneerlijke concurrentie en leiden tot een negatieve beïnvloeding van het handelsverkeer in de Europese Unie (grensoverschrijdend effect).

Goed om te weten: Het begrip ‘onderneming’ heeft een brede betekenis in het Europees recht. De centrale vraag is of er sprake is van een ‘economische activiteit’. Het maakt hierbij niet uit wat de rechtsvorm is of de manier van financiering. En ook niet of er concurrentie is. Soms vallen ook overheden en non-profitorganisaties onder ondernemingen.

Uitzondering op het verbod op staatssteun

Er zijn uitzonderingen op het verbod op staatssteun. Dat heet een vrijstelling. Er zijn 3 mogelijkheden voor vrijstelling:

• de Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV)
• de Landbouwvrijstellingsverordening (LVV)
• de Visserij vrijstellingsverordening (VVV)

Het verschilt per situatie welke vrijstelling het best kan worden gebruikt. Ook bestaan er zogeheten ‘koepelvrijstellingen’ en kan een onderneming met een DAEB (Diensten van Algemeen Economisch Belang) worden belast. Koepelvrijstellingen zijn regelingen die al bij de Europese Commissie zijn aangemeld en goedgekeurd. Een voorbeeld hiervan is het Nationale Monumentenkader.

DAEB

De overheid slaagt er soms onvoldoende in om bepaalde openbare diensten te leveren die belangrijk zijn voor de maatschappij. Dat heet ‘marktfalen’. De overheid mag dan soms het leveren van bepaalde diensten laten uitvoeren door een onderneming. Het kan bijvoorbeeld gaan om diensten op het gebied van openbaar vervoer, sociale verzekering of de publieke omroep. De overheid compenseert de onderneming dan voor het uitvoeren van de diensten. Bijvoorbeeld via een subsidie. De afspraken moeten zijn vastgelegd in een officieel toewijzingsbesluit. Voor DAEB’s gelden specifieke regels, zoals het DAEB vrijstellingsbesluit en de DAEB Kaderregeling.

De-minimissteun

We kunnen soms ook steun geven aan ondernemingen via een de-minimisverordening. Deze steun is zo klein dat het weinig of geen effect heeft op de handel tussen landen van de Europese Unie. Daarom valt de-minimissteun niet onder staatssteun. Het begrip ‘de-minimis’ is Latijn en betekent ‘kleinigheden’.

Er zijn 4 soorten de-minimisverordeningen:

• de algemene (standaard) de-minimisverordening
• de-minimisverordening voor de landbouwsector
• de-minimisverordening voor de visserij- en aquasector
• de-minimisverordening voor Diensten van Algemeen Economisch Belang (DAEB)

Als we een subsidie als de-minimissteun kunnen geven, moet je bij het aanvragen een de-minimisverklaring invullen. Met die verklaring beoordelen we of we de subsidie inderdaad als de-minimissteun kunnen geven. Elke verordening heeft een eigen verklaring. Meestal is de algemene (standaard) de-minimisverklaring nodig. Welke verklaring je moet gebruiken staat uitgelegd op de pagina over de subsidie die je wilt aanvragen en in de verklaring. Het hangt af van de doelgroep en activiteiten waarvoor je subsidie aanvraagt. In het online aanvraagformulier staat het meestal als een verplicht document genoemd. We kunnen hier ook later nog om vragen.

Uitleg over de soorten de-minimisverordeningen

Er zijn 4 de-minimisverordeningen.

Tips voor het invullen van een de-minimisverklaring

Onderzoek of je steun mag krijgen

Je mag per 3 jaar een ‘plafondbedrag’ aan steun krijgen. Als je boven dat bedrag komt, mag je geen de-minimissteun meer aanvragen. En als blijkt dat je te veel hebt gekregen, moet je dit terugbetalen.  Controleer daarom of je in de afgelopen 3 jaar al de-minimissteun of staatssteun hebt gekregen. Bij de-minimissteun gaat het om alle soorten steun. Bij staatssteun gaat het om kosten waarvoor je nu ook subsidie wilt aanvragen. Je kunt dit controleren in eerdere subsidiebesluiten die je hebt gekregen. Kijk niet alleen naar besluiten van ons, maar ook naar de besluiten van andere overheden.

Plafondbedragen per de-minimisverordening

Dit zijn de plafondbedragen:

• de algemene de-minimisverordening: € 300.000,-
• de-minimisverordening voor de landbouwsector: € 50.000,-
• de-minimisverordening voor de visserij- en aquasector: € 30.000,-
• de-minimisverordening voor DAEB: € 750.000,-

Laat ons weten of je al eerder steun hebt gehad

Heb je eerder de-minimissteun of staatssteun gekregen? Stuur die besluiten dan mee met de verklaring. Het maakt niet uit of je het geld al hebt gekregen. Het gaat om de datum van het besluit waarin staat dat je recht hebt op steun.

Vul brutobedragen in

Bij het invullen van de verklaring moet je brutobedragen gebruiken. Er zijn dan dus nog geen belastingen van afgetrokken. Behalve subsidie kan het bijvoorbeeld gaan om leningen tegen gunstige voorwaarden. Of om het verkopen van grond tegen een lagere prijs dan de marktwaarde. Of om verlaging van de belasting, of dat je die helemaal niet hoeft te betalen (kwijtschelding).

Houd rekening met ‘verbonden ondernemingen’

Het de-minimisplafond geldt voor 1 onderneming. Soms hebben 2 of meer ondernemingen een bepaalde band en kunnen ze gelden als 1 onderneming. Dat heet een ‘verbonden onderneming’. Dan moet je de de-minimissteun en staatssteun aan de verbonden onderneming meetellen bij de bedragen die je invult in de verklaring.

Er is sprake van verbonden ondernemingen als zij 1 van de volgende banden hebben:

• Een onderneming heeft de meerderheid van de stemrechten van de aandeelhouders of vennoten van een andere onderneming.
• Een onderneming heeft het recht de meerderheid te benoemen of ontslaan van de leden van het bestuurs-, leidinggevend of toezichthoudend orgaan van een andere onderneming.
• Een onderneming heeft op basis van een overeenkomst of de statuten het recht om een dominante invloed uit te oefenen op een andere onderneming.
• Een onderneming (A) die aandeelhouder of vennoot is van een andere onderneming (B), heeft door een gesloten overeenkomst als enige zeggenschap over de meerderheid van de stemrechten van de aandeelhouders of vennoten van onderneming (B).
• Ondernemingen die indirect (via 1 of meer andere ondernemingen) 1 van de genoemde banden hebben, gelden ook als 1 onderneming.

2 ondernemingen met een franchise zijn niet altijd verbonden ondernemingen. Een franchise is een samenwerking tussen een ondernemer en de eigenaar van een keten. Of dit een verbonden onderneming is, hangt af van wat er in de franchiseovereenkomst staat.

Bepaal de begindatum

Je bepaalt de begindatum door 3 jaar terug te rekenen van de datum dat je de verklaring ondertekent. Bestaat je onderneming korter dan 3 jaar? Dan vul je de datum in waarop je onderneming is gestart.

Let op: Vul je een de-minimisverklaring voor de visserij- en aquasector in? Dan moet je uitgaan van belastingjaren om de begindatum te bepalen. Een belastingjaar begint op 1 januari. De begindatum is dan 1 januari 2 jaar vóór de datum van ondertekening van de verklaring. Dit is vaak dus een iets kortere periode dan 3 jaar.

Bepaal de einddatum

De einddatum is de datum van het invullen van de verklaring.

Print de verklaring en zet je handtekening

Je mag de verklaring niet online ondertekenen. We mogen je verklaring alleen behandelen als je die hebt geprint en met de hand ondertekend.

Samenwerkingsverband

Bij een samenwerkingsverband moeten alle deelnemers een verklaring invullen en ondertekenen. Deze de-minimisverklaringen stuur je als 1 bestand: voeg de pdf-bestanden dus samen.

Kennisgevingen

Als we subsidie verstrekken onder toepassing van 1 van de vrijstellingsmogelijkheden (met uitzondering van de de-minimisverordeningen), dan moeten we dit laten weten aan de Europese Commissie. Dat doen we door een kennisgeving te sturen met informatie. Dit betekent dat we de Europese Commissie informeren over onze steunregelingen (subsidieregelingen met ondernemingen als doelgroep) en ad-hoc steunmaatregelen (begrotingssubsidies en incidentele subsidies aan ondernemingen). We plaatsen de kennisgevingen ook verplicht op onze website.

Overige publiciteit

De Europese Commissie verplicht ons om in bepaalde gevallen informatie over staatssteun te plaatsen op de website State Aid Transparancy. Deze verplichting wordt ‘transparantieverplichting’ genoemd. De verplichting geldt voor individuele ondernemingen die meer dan € 10.000,- steun krijgen via de LVV en VVV, en meer dan € 100.000,- via de AGVV. Het Nationaal Monumentenkader valt ook onder de AGVV.

Sinds 1 januari 2026 zijn we ook verplicht om de-minimissteun in een centraal register te registreren. Voor steun die we verstrekken op basis van de de-minimisverordening voor de landbouwsector geldt de registratieplicht pas na 1 januari 2027.

Meer informatie

Op de website van Kenniscentrum Europa Decentraal vind je meer informatie over subsidies en staatssteun. Ben je van plan om een subsidie aan te vragen en heb je een vraag over staatssteun? Neem dan gerust contact met ons op via het Contactcentrum.

Heb je een vraag over een subsidie die je nog wilt aanvragen? Kijk dan op de pagina van die subsidie. Daar zie je welke medewerker je verder kan helpen.